Mijn ouders zijn beiden om gezondheidsredenen gestopt met hun bedrijf en waren dagelijks bij elkaar. Mijn vader was een fanatiek postzegelverzamelaar en ze waren samen druk met hun tuin.
Mijn vader was 62 toen hij te horen kreeg dat hij ongeneeslijk ziek was. Mijn vader heeft altijd gezegd niet behandeld te willen worden, als hij kanker zou krijgen. Na heel lang nadenken heeft hij toch besloten om een zware bestralingskuur te ondergaan. Ze hebben hem met die bestraling flink te pakken gehad tot zijn gezicht bloedde. Zelfs toen wilde hij niet stoppen, hij heeft nog acht bestralingen gehad, terwijl de artsen hem adviseerden te stoppen. De tumor slonk, maar mijn vader kon bijna niet meer eten als gevolg van de bestraling. Hij heeft lang hersteld en kreeg longontstekingen omdat zijn weerstand verdween. Na een half jaar werd mijn vader bedlegerig en na weer een ziekenhuisopname bleek de tumor toch weer te groeien. Zijn wereld stortte in. Zijn postzegelverzameling boeide hem niet, in de tuin was hij al heel lang niet meer geweest. Zijn toekomst werd hem afgepakt.
Dit is het verhaal van mijn vader, en iedere keer als ik mensen over deze periode vertelde kwam ik met dit verhaal. Ik vergat altijd het verhaal van mijn moeder te vertellen. Zij heeft vanaf het moment dat de tumor ontdekt werd tot het overlijden van mijn vader dag en nacht de zorg voor hem op zich genomen. Ook haar toekomst werd overhoop gegooid, maar daar hebben we het in dat jaar eigenlijk nooit over gehad. Dat lag aan mijn zus en mij (en mijn vader) en ook wel aan mijn moeder zelf. Mijn moeder vond het heel erg wat mijn vader overkwam en cijferde zichzelf daarom helemaal weg. Maar dan ook compleet. Op dat moment vond ik dat heel knap en dat heb ik haar gelukkig ook wel gezegd.
Mijn vader kon zijn dood niet accepteren en was er ook bang voor. Ik denk dat mijn ouders daar te weinig tijd voor hebben genomen om daarover te praten of ze durfden het niet. En mijn moeder bleef maar zorgen. Met als gevolg dat mijn moeder door haar hoeven zakte toen mijn vader overleden was. De laatste weken voor zijn overlijden was ze zo druk met hem verzorgen dat ze een paar uurtjes per nacht sliep. En tot mijn verrassing vroeg ze mij en mijn zus of ze het wel goed had gedaan, want mijn vader was zo verdrietig en ongelukkig geweest.
Als je goed voor een ander wilt zorgen, moet je eerst voor jezelf zorgen. Ik moet daar altijd aan denken als ik in een vliegtuig de veiligheidsinstructies uitgelegd krijg. Als de zuurstofmaskers bij drukverlies te voorschrijf komen, moet je eerst je eigen kapje omdoen, voordat je je kind of iemand anders helpt. Mijn moeder heeft haar zuurstofkapje nooit omgedaan.
Dit gebeurt niet alleen bij mijn ouders. Als iemand te horen krijgt dat hij ongeneeslijk ziek is zijn we allemaal geneigd om te focussen op het verhaal van de patiënt. Maar er zit ook een partner bij die ook een dreun krijgt en ook het hele ziekteproces door moet. Als er al aandacht is voor het verdriet en de angst van de patiënt (wat gelukkig steeds meer gebeurt op oncologie-afdelingen), dan is het er vaak al helemaal niet voor het verdriet en angst van de partner. Ik heb wel eens gezegd dat met de diagnose van mijn vader er twee mensen ziek zijn geworden, mijn vader met een verschrikkelijk ziekbed van een jaar en mijn moeder om het na dat jaar te verwerken.
Het had ook voor mij een niet onbelangrijke consequentie, je ziet je moeder lijden en zoeken om haar leven weer op de rails te krijgen. Ik had de neiging om haar daar te veel bij te willen helpen. Zo erg dat ik af en toe het gevoel kreeg dat ik de psycholoog van mijn moeder was. Ik heb op een bepaald moment ook gezegd dat zij een professional nodig had die niet zo dicht bij haar stond als mijn zus en ik. Dat heeft zij heel lang niet gedaan of misschien niet gekund, uiteindelijk is dat de strijd van mijn moeder geweest met haarzelf en ook wel mijn vader. Ik heb wel eens het gevoel gehad dat zij dacht dat het haar tekortkoming zou zijn als ze dit niet alleen op kon lossen. De stap om die strijd met zichzelf aan te gaan vind ik nog steeds verschrikkelijk knap, want ze stapte uit haar eigen cirkel, omdat zij zelf zag dat het met haar eigen gezondheid niet meer ging en dat zij de rouwverwerking vorm moest gaan geven.
Mijn vader is inmiddels acht jaar geleden overleden en mijn moeder heeft vier jaar na zijn overlijden de stap naar een psycholoog gezet. En ik moet zeggen een hele goede. Na gesprekken met Annelies is mijn moeder tot het inzicht gekomen dat zij ook ruimte moest geven aan haar eigen verdriet dat haar man ziek werd en overleden is. Toen ontstond voor haar de mogelijkheid om haar eigen rouwproces door te gaan, waarbij ze nu beter weet dat zij niet meer had kunnen doen. En nu heeft ze meer de kans zoveel mogelijk van haar leven te maken, ook nu haar man is overleden. Want ik begrijp ook wel dat het voor haar nooit meer zo zal worden als toen mijn vader nog leefde.
Vincent
