Niet dat de aanleiding nou zo heftig was. Een gesprek over onze jeugd escaleerde alleen toen ik een opmerking van mijn broer veel persoonlijker en pijnlijker opvatte dan hij hem bedoelde. Achteraf kan ik zeggen dat mijn negatieve zelfbeeld ervoor zorgde dat ik zo heftig reageerde. De opmerking van mijn broer was een trigger voor het gevoel dat ik niet goed genoeg was. Mijn eigen zelfbeeld werd daardoor onbewust het beeld dat iedereen wel van mij zou moeten hebben. Al was ik me daar op dat moment echt niet van bewust, ik was vooral boos over zijn harde oordeel over mij. Dat mij eigen zelfbeeld heel anders was dan het beeld dat mijn broer had, wist ik op dat moment echt niet.
Dit was het moment dat ik zover was om, eindelijk, hulp van buitenaf te accepteren. Voor die tijd liet ik mezelf in de waan dat ik geen hulp nodig had, omdat ik het zelf wel kon (‘En het gaat toch goed?’). Mijn dagelijkse leven was voor mijn gevoel goed genoeg. Deze ruzie was echter aanleiding om aan dat idee te twijfelen en langzaam te accepteren dat ik toch niet alles zelf maar kon. De 34 jaar die ik daarvoor heb geleefd vond ik dat ik alles zelf zou moeten kunnen. Ik liet mezelf niet toe om hulp van anderen te accepteren, omdat dat als zwakte gezien kon worden. En bovendien, ik kon het vast allemaal zelf. Sterker, ik moest het allemaal zelf kunnen.
Het moment dat ik, met tranen op mijn wangen, tegen mijn toenmalige teamleider vertelde dat ik hulp wilde, omdat ik ‘winter’ in mijn hoofd had, was kwetsbaar maar tegelijkertijd een verademing. Ik hoefde niet alles meer zelf te doen. Sterker nog, ik wilde niet alles meer zelf doen.
Zo belandde ik dus bij Annelies. Daarbij ging ik er vanuit dat ik middels één-op-één-gesprekken wel even ‘gefikst’ zou worden. Achteraf vind ik mezelf hierin heerlijk naïef. Het voorstel van Annelies was namelijk nogal confronterend: groepstherapie. Ik kon me niks beangstigenders voorstellen. ‘Waarom zou ik in een groep gaan als er iets mis is met mij?’ ‘Daar hebben anderen toch niks mee te maken?’ Tegelijkertijd wist ik in mijn hoofd al wel dat ik, als ik mezelf echt de moeite waard zou vinden, deze stap wel zou moeten zetten. In een groep kon ik mezelf namelijk niet meer verstoppen en altijd maar doen alsof alles goed gaat. Juist de dingen die je angst aan jagen, zijn vaak de moeite waard. En van deze keuze heb ik sindsdien nooit meer spijt gehad.
Zo kwam ik dus, als docent, terecht in een groepstraject. Een feit waar ik me in het begin best voor schaamde: iemand die verantwoordelijk is voor het begeleiden van groepsprocessen ‘moet’ hulp krijgen in een groep. Met terugwerkende kracht kan ik deze ironie juist wél waarderen. Ik heb namelijk mogen ervaren wat een veilig gevoel in een groep kan doen met een individu. In dit geval dus met mijzelf. Dit had ik vooraf echt nooit kunnen denken.
De eerste bijeenkomst was zenuwslopend: ‘Nu moet ik gaan vertellen wat er mis is met me.’ ‘Nu kan ik niet meer volhouden dat ik perfect ben.’ Ook deze gedachten vind ik achteraf best amusant, maar toen nam ik ze heel serieus. In de veiligheid van de groep heb ik mogen ervaren dat juist niet perfect willen zijn ontzettend veel rust geeft. Ik heb mogen ervaren dat je juist kwetsbaar kan en mag zijn. Ik heb mogen ervaren dat je de dingen waar je je voor schaamt juist mag delen en dat anderen daar helemaal niet over oordelen. En als er wel een oordeel komt, is dat geen oordeel over jou als persoon, maar slechts over de handeling of de gedachte die je uitspreekt. Ik kon mezelf losmaken van de angst voor een oordeel over mij en vervolgens betekende dat voor mijn eigen proces dat ik binnen de veilige setting van de groep steeds meer over mezelf durfde delen. Over de twijfels die ik had over keuzes die ik maakte in mijn leven. Over hoe ik aankeek tegen mijn eigen jeugd en dat wat dit betekende voor hoe ik me vaak juist dienstbaar opstelde naar anderen.
Dat ik mijn twijfels en gevoelens kon delen en dat daar géén oordeel op volgde, was een enorme eye-opener en dit geeft mij de rust dat ik kan en mag zijn wie ik ben. Dat ik daardoor ook buiten de groep dingen uit mijn hoofd kon delen met mensen, is de meest waardevolle les die ik heb geleerd. Hierdoor durf ik echt waardevolle relaties met mensen aan te gaan, omdat ik mezelf kan en mag zijn.
Heel gek misschien, maar eigenlijk gun ik iedereen een traject in groepstherapie. Juist omdat je er zoveel leert over jezelf, maar ook over hoe anderen functioneren. Ik oordeel nu veel minder over anderen, doordat ik zekerder over mezelf ben. Ik ben opener naar anderen, omdat ik me minder zorgen maak over wat ze van mij vinden. Sinds een half jaar is het lichter in mijn hoofd dan het ooit geweest is. Dat gevoel gun ik iedereen.
Nu mijn column bijna een jaar later wordt geplaatst op de website, kan ik een update over mezelf geven:
Ik heb de column met veel plezier geschreven! Met mij gaat het heel goed nu. Natuurlijk heb ik nog wel momenten dat ik mezelf in de weg zit, maar ik heb wel geleerd om daarmee om te gaan en dingen los te laten of te relativeren. Daar heeft het traject in de groep echt wel bij geholpen. Voor mij was dat dus zeker waardevol. Ik werk ook nog steeds met veel plezier. Daarin merk ik wel dat ik mezelf moet blijven uitdagen, omdat ik me anders te veel ga vervelen (dit heb ik ook wel met mijn leidinggevende besproken). Leuk om te vertellen: ook buiten het werk maak ik nog vorderingen, inmiddels heb ik al een tijdje een relatie. Kortom, ik ben tevreden.
Erik
